Puslu Kıtalar Atlası, İhsan Oktay Anar İncelemesi

Puslu Kıtalar Atlası, çağdaş Türk romanının en oyunbaz, en zekice ve en sıradışı eserlerinden biridir. İhsan Oktay Anar 1995'te bu metni yayımladığında okurlar bir anda karşılarında Borges'in labirentleri ile Umberto Econun tarihi gizemlerini Osmanlı İstanbul'unun puslu coğrafyasında birleştiren eşsiz bir yazar buldular. Roman; simyacılar, korsanlar, casuslar, filozoflar, deli sultanlar ve sahte haritacılarla dolu, neredeyse rüyaya benzer bir 17. yüzyıl tablosu sunar.

Anar'ın dili tek başına bir karakterdir. Modern Türkçe ile Osmanlıca arasında öyle bir ara dil kurar ki metin hem nostaljik hem yepyenidir. Eski sözcükler, tılsımlı tamlamalar ve mizahi tonlama, romanı bir tür dilsel oyun bahçesine çevirir. Anar, akademik bir felsefe geçmişinden gelen bir yazar olarak metne sürekli felsefi göndermeler serpiştirir; ama bunu hiçbir zaman ders verici ya da ağır bir tonla yapmaz, aksine her şey bir hikâye anlatıcısının kahve sohbeti havasında akar.

Roman doğrusal değildir; küçük, iç içe geçmiş episodlar halinde ilerler. Bu yapıyı sevmeyen okurlar için ilk başta dağınık görünebilir, ancak bu dağınıklık metnin kasıtlı bir tasarımıdır, tıpkı puslu bir atlas gibi. İletişim Yayınları baskısı, metne yakışan zarif bir tasarımla sunulmuştur. Borges, Eco, Calvino seven okurlar için Türk edebiyatından bir hediye gibidir; postmodern Türk romanına merak duyan her okurun mutlaka uğraması gereken bir dura kıymetindedir.