Türklerin Tarihi: Avrupa'nın Doğusundan Asya'nın Batısına İncelemesi

İlber Ortaylı'nın "Türklerin Tarihi", Türkiyenin en saygın tarihçilerinden birinin akademik birikimini geniş okuyucu kitlesiyle buluşturduğu önemli bir eser. Galatasaray Üniversitesi ve Topkapı Sarayı Müzesi gibi kurumlarda görev yapmış, on dile hâkim, Osmanlı ve Türk tarihinin yaşayan en büyük uzmanlarından biri olan Ortaylı, bu kitapta Türklerin Orta Asya bozkırlarındaki köklerinden Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine uzanan binlerce yıllık tarihsel serüveni dengeli bir bakışla sunuyor. Kitabın en güçlü yanı, akademik derinliğin sade ve akıcı bir anlatımla buluşması.

Ortaylı'nın yazım tarzı son derece kişisel ve sürükleyici; tarihsel olayları kuru kronoloji olarak değil, kültürel, toplumsal ve coğrafi bağlamlarıyla birlikte hikâye ediyor. Türklerin İslam'la tanışması, Bizans'la ilişkileri, Selçuklu medeniyeti, Osmanlı klasik çağı ve modernleşme süreçleri gibi konular ustaca harmanlanıyor. Yer yer kişisel anekdotlar, gezi notları ve diğer milletlerle karşılaştırmalı analizler kitabın tonunu hafifletiyor ve okuyucuyu içine çekiyor. Türklerin tarihini "öteki" ile etkileşim içinde, yalıtılmış bir milliyetçi anlatı olmadan sunması da takdire değer; Bizans, İran, Arap, Slav ve Avrupa kültürleriyle etkileşimleri dürüstçe ele alıyor. Kronik Kitap'ın baskı kalitesi de oldukça iyi.

Eleştiri olarak bazı akademisyenler kitabın anekdotsal tonunun sistematik analizi gölgelediğini, bazı dönemlerin diğerlerine göre çok daha yüzeysel ele alındığını belirtiyor. Özellikle çağdaş dönem ve modern Cumhuriyet kısımları, Selçuklu ve Osmanlı bölümlerine kıyasla daha kısa ve genel kalıyor. Ancak bu kitap zaten akademik bir monografi değil; geniş okuyucu kitlesine Türk tarihinin bütününü sevdirmek için yazılmış bir başlangıç eseri. Tarih okumaya yeni başlayan gençler, üniversite öğrencileri ve genel kültürünü zenginleştirmek isteyen herkes için ideal bir tercih. Ortaylı'nın eserlerine kapı açan bir başlangıç olarak da işlev görüyor.